|
“Allah
(c.c.) sizin sûretlerinize ve mallarınıza bakmaz, lakin sizin kalplerinize
ve amellerinize bakar.” (A.b. Hanbel, Musned, II.
285,539)
ENGELLİ OLMANIN SEBEPLERİ
Doğuştan veya sonradan insanlar niçin engelli oluyorlar? Bunun sebebi nedir?
Kur’ân’a baktığımızda insanların görme, işitme, duyma, konuşma, düşünme ve
anlama gibi zihinsel veya bedensel engelli olmalarında temel iki faktörün
olduğunu görüyoruz: İlâhî irade ve imtihan ile insanların ihmal ve kusurları.
a) İlâhî İrade ve İmtihan
İnsanların mallarına ve canlarına maddî veya manevî isabet eden az veya çok
her hangi bir musîbet ancak Allah’ın izni ile meydana gelir. Allah’ın izni
olmadan bir kimsenin istemesi ve çalışması ile hiç kimseye kaza, bela,âfet ve
musîbet isabet etmez. “Allah’ın izni olmaksızın hiçbir musibet başa gelmez”[Teğabun
11] anlamındaki âyet bu gerçeği ifade etmektedir. “İnsanı üzen her şey
musibettir”.[Kurtubi,II,175;Beydavi,24] Dolayısıyla insanların her hangi bir
uzvundaki ârıza ve hastalık birer musibettir, bu musibet Allah’ın izni ile
olmuştur. Allah’ın izni olmadan bırakın insanın bedeninde veya organlarında her
hangi bir ârıza ve hastalık olmasını insanın ölmesi bile mümkün
değildir.[Al-İmran 145]
İnsanların başına gelen musibet ilâhi bir imtihan da olabilir: “Yemin olsun ki
sizi biraz korku, biraz açlık, mallardan, canlardan ve ürünlerden biraz
noksanlaştırmak suretiyle imtihan ederiz”,[Bakara155] “Her can ölümü tadacaktır.
Sizi bir imtihan olarak hayır ve şer ile deniyoruz.”[Enbiya 35] anlamındaki
âyetler bu gerçeği ifade etmektedir. Aslında yaşamı ve ölümü ile insan sürekli
imtihan halindedir.[Mülk, 2 Kehf, /7, Hûd, /7]
Allah, musibetler karşısında insanların
sabırlı olmalarını istemektedir. Biraz
korku ve açlıkla; mallardan, canlardan ve ürünlerden biraz noksanlaştırmak
suretiyle imtihan edeceğini bildirdiği âyetin sonunda “sabredenleri müjdele.
Onlar, başlarına bir musibet gelince ‘biz şüphesiz (ki her şeyimizle) Allah’a
aidiz ve şüphesiz O’na döneceğiz derler”[Bakara,155-156] buyurmaktadır. Böylece
Allah, hem insanların musibet ile karşılaşabileceklerini, hem de musibetler
karşısında insanların nasıl tavır takınmaları gerektiğini bildirmektedir.
Musibetlere sabretmek; Allah’a isyan etmemek, bir imtihan geçirdiğinin
bilincinde olmak, hata ve kusurlarını gözden geçirebilmek, olayları metanetle
karşılayabilmektir, yoksa musibetlere sabır, tedbir alıp çarelere baş vurmamak
anlamına gelmez.
Şunu kesin olarak bilmek ve îmân etmek gerekir ki; kâinatı ve içindeki canlı ve
cansız bütün varlıkları yaratanEn’âm,/102. ] ve yaşatan,[Hadîd, /2. ] rızık
veren[ En’âm, 6/151. Rum, 30/40.] ve düzene koyan,[Fürkân, 25/2 ] öldüren ve
dirilten, güldüren ve ağlatan[Necm, 53/43-44. ] Allah’tır. Allah, dilediğini
yapar, dilediğini aziz, dilediğini zelil eder, mülk O’nundur, mülkü dilediğine
verir, dilediğinden alır[Al-i İmrân, 3/26. ]...Kâinatta başıboşluk ve düzensizlik yoktur. Hiçbir şey, O’nun izni olmadan
meydana gelemez.[Nisa, 4/64; Enfâl, 8/66; İbrahim, 14/25; Fâtır, 35/35/32...]
Sözgelimi bitkiler bitemez,[ A’raf, 7/58] ağaçlar meyve veremez,[İbrahim,
14/25.] kâinatın düzeni devam edemez,[Hac, 22/65. ] kimse kimseye zarar
veremez.[Mücadele, 58/10. ] Allah’ın izni olmadıkça insanlar, canlarını bile
teslim edemezler. “Allah’ın izni olmadan hiç kimse ölmez. (Ölüm,) belirli bir
süreye göre yazılmıştır”,[Al-i İmrân, 3/145. ] “Allah, eceli geldiği zaman hiç
kimseyi (ölümünü) asla ertelemez”[ Münâfikun, 63/11] anlamındaki âyetler, bu
gerçeği dile getirmektedir.
İnsanın sağlığını, canını ve malını koruması, tehlikelerden sakınması, tedbirli
olması, yaptığını iyi ve sağlam yapması Allah’ın bir emridir. Bütün tedbirlere
rağmen insan musîbete maruz kalabilir.
“(Ey Peygamberim! İnsanlara) de ki: Bize ancak Allah’ın yazdığı (takdir ettiği)
şey isabet eder”[Tevbe, 9/51. ], “Ne yer yüzünde ne de kendi canlarınızda
meydana gelen hiçbir musîbet yoktur ki biz onu yaratmadan önce bir kitapta
yazılmış olmasın. Doğrusu bu, Allah’a kolaydır”.[Hadîd, 57/22. ]
Bu ayetlerde; gerek yer yüzüne gerekse canlara isabet eden musîbetlerin önceden
bir Kitap’ta, ilmi ilahinin nakşedildiği Levh-ı Mahfuz’da yazılı olduğu
bildirilmektedir. Allah’ın ilmi, geçmişi de geleceği kuşatmıştır. Doğumundan
ölümüne kadar ömür boyu insanların ne yapacaklarını da, kâinatta neler meydana
geleceğini de bilir. Bu bilgisine göre her şeyi önceden bir Kitap’ta yazmıştır.
Her şeyin önceden bir Kitap’ta yazılmasının gerekçesini ise yüce Allah şöyle
bildirmektedir: “Elinizden çıkana, kaybettiğiniz şeylere üzülmeyesiniz ve
Allah’ın verdiği şeyler ile sevinip şımarmayasınız”.[Hadîd, 57/23] Bu ayette
Allah, açıkça musibetler karşısında insanların üzülmemelerini, feryâd ü fîgan
etmemelerini istemektedir. Çünkü, bütün olup bitenler Allah’ın izni ve takdiri
ile olmuştur. İnsanın, “niçin bunlar oldu, niçin bunlar başıma geldi” diye
üzülmesinin bir faydası yoktur. İnsanın, “musibetler, Allah’ın takdiri ile
olmuştur” deyip sabırlı ve metanetli olması gerekir. Sabırlı olmak musibet
karşısında tedbir almamak, musibetlerden sonra gerekenleri yapmamak anlamına
gelmez.
Biliyoruz ki Allah “çok merhametlidir”[Fatiha, ½. ] ve “insanlara zerre
kadar zulmetmez”.[ Nisa, 4/40. ] Mala ve cana zarar veren musibetlerin meydana
gelmesinde ilâhî irade, takdir ve imtihanın tecellisinde insanların
davranışlarının etkisi de var mıdır? Kur’ân’a baktığımızda bu soruya “evet”
diyebiliyoruz.
b) İnsanların Hata ve Kusurları
Musibetlerin meydana gelmesinde insanların kusurlarının da bulunduğunu yüce
Allah, bir çok âyette bildirmektedir. Mesela “Başınıza gelen her hangi bir
musîbet kendi ellerinizin yaptığı (işler, kusurlar) yüzündendir. Allah
yaptıklarınızın çoğunu affediyor (da bu yüzden size musibet vermiyor)”[Şura,
42/30. ] anlamındaki ayet, bu gerçeği açıkça ifade etmektedir. “Kim kötü bir
amel işlerse onunla cezalandırılır”[Nisa, 4/123] anlamındaki âyet inince Ebu
Bekir (r.a.); “Ey Allah’ın Resulü! Yaptığımız her şeyle cezalandırılırsak o
zaman biz helâk oluruz” demiş, bunun üzerine Peygamber (a.s.); “Evet, herkes
dünyada o kötü amelinden dolayı cesedine eziyet veren bir musibetle cezalanır”
buyurmuştur.[İbn Hıbbân, bk. el-Münzirî, et-Terğîb ve’t-Terhîb, IV, 294. İhyâü’t-Türâsî,
Beyrut, 1968. 3. baskı. ]
Âyet ve hadisler, insanların başına gelen musibetlerin sebepleri arasında
insanların işledikleri, hata, kusur ve kötü amellerinde olduğunu göstermektedir
Musibetler; kâfir, müşrik, münafık, âsi ve zalim insanlar için ilâhî bir
cezadır. Allah, zulümleri sebebiyle bir çok toplumu çeşitli âfetlerle
cezalandırmış ve helak etmiştir. Kur'ân’da; Nuh, Hud, Salih, Lut, İbrahim, Şuayb
ve Musa (a)’ın peygamber gönderildiği insanların maruz kaldıkları felaketler
anlatıldıktan sonra; “Allah onlara zulmetmedi, fakat onlar kendi kendilerine
zulmediyorlardı” buyurmuştur.[Tevbe, 9/70. Hûd, 11/101. Nahl, 16/33, 118.
Ankebût, 29/40. Rum, 30/9. Sebe’, 34/19. Bakara, 2/54, 57, Al-i İmrân, 3/117. ]
Mümin insan da dünyada ilâhî yasalara, evrensel ve toplumsal kurallara uymazsa
sözgelimi, sağlığına, gıdalarına ve temizliğe dikkat etmezse hasta olabilir,
trafik kurallarına uymazsa kaza yapabilir, hastalık ve kaza sonucu sakat
kalabilir. Burada kusuru insanın kendisinde araması lazım. Mümin açısından bunu,
her ne kadar Allah’ın izni ile meydana gelmiş ise de ilâhî bir ceza olarak
düşünmek doğru değildir.
Yüce Allah Kur'ân’da; “İnsanların yaptığı amellere göre (Allah katında)
dereceleri vardır”[ En’âm, 6/132. ] buyurmuştur. Mü’minler, bu derecelerine
yaptıkları ibadetleriyle ulaşamazlarsa Allah onlara bir musibet verir, sabır
ihsan eder, böylece hesapsız derecede sevap verir.[Zümer, 39/10. ] Musibeti
sebebiyle günahları bağışlanır. Bu şekilde Allah katındaki manevi derecesine
ulaşır. Bu konuda peygamber (a.s.) şöyle buyurmuştur: “Kul, Allah’ın kendisi
için takdir ettiği dereceye ameli ile ulaşamazsa, Allah onun canına, malına veya
çocuğuna bir musibet verir, sonra ona sabretme gücü ihsan eder ve böylece onu
Allah’ın kendisi için takdir ettiği mertebeye ulaştırır.”[Ahmed, V, 272. Ebu
Davud, Cenâiz, 1. III, 470. ]
Peygamberler de musibetlere maruz kalmışlardır.[ İbn Hıbban bk. el-Münzirî, IV,
281. Tirmizi, Zühd, 56. IV, 601. İbn Mace, Fiten, 23. ] Mesela Peygamberimiz Hz.
Muhammed (a.s.), Taif’te taşlanmış, ayakları kan revan içerisinde kalmış, Uhud
savaşında dişi kırılmış, yüzü yaralanmıştır. Yakub (a.s.)’ın gözü kör olmuş,
Eyyub (a.s.) çok sıkıntılara maruz kalmıştır. Halbuki peygamberler günahsız
insanlardır. Dolayısıyla her musibetin akasında günah ve kusur aranması doğru
değildir. Öyle ise peygamberler niçin musibetlere maruz kaldılar? Maruz kaldılar
çünkü onlar, insanlar için örnek ve önder olarak gönderilmişlerdir. Musibetlere
tahammül göstererek insanlara örnek olmuşlardır.
Müminlerin başlarına gelen musibetler, şer değil hayırdır. Çünkü musibetler,
müminlerin sevap kazanmalarına, günahlarının bağışlanmasına ve manevi
derecelerinin artmasına sebep olur. Bu ise ancak sabırla mümkündür.
Müslüman, musibetler karşısında sabredebilir ve söz, fiil ve davranışlarıyla
isyana dalmazsa bu musibetleri sebebi ile günahları bağışlanır. Peygamber
(a.s.); “Müslümana, fenalık, hastalık, keder, hüzün, eza, can sıkıntısı ârız
olmaz, hatta vücuduna bir diken batırılmaz ki, Allah bu musibetler sebebiyle
onun hatalarını ve günahlarını bağışlamış olmasın” [Buhârî, Merda’, 1. Müslim ,
Birr, 14.] sözü ile bu gerçeği dile getirmiştir.
Varlıkların en mükemmeli, en üstünü ve en şereflisi olan, âlemde var olan her
şey hizmetine sunulan insanın Allah katındaki değeri îman, ibadet, sâlih amel,
takva ve güzel ahlakı nispetindedir. Çünkü Allah insanları bu açıdan
değerlendirmekte, onların fizik yapılarına, renklerine, ırklarına,
cinsiyetlerine, sağlam veya engelli oluşlarına bakmamaktadır.
Kur’ân’da dünya veya âhiret hayatında, hakîkî, çoğunlukla mecâzî anlamda görme,
işitme, konuşma, ortopedik ve zihinsel engellilik ile genel anlamda
hastalıklardan söz edilmektedir. Hakîkî anlamdaki engellilik, ya benzetme veya
dîni görevlerde ruhsat bildirme veya tedâvi etme veya değer verme bağlamında
geçmektedir.
Kur'ân'da yüce Allah, uzun yıllar hastalığa müptela olan ve çeşitli musîbetlere
maruz kalan Eyyub peygamber ile gözleri kör olan Yakup (a.s.)'ın iyileşmesi ve
her iki peygamberin bu sıkıntıları karşısında metaneti ve sabrı örnek ve övgü
bağlamında zikredilmektedir.
Kur'ân'da
mecâzî anlamda engellilik; îman etmeyen insanların ilâhî gerçekleri
anlamamaları, görmemeleri, duymamaları ve konuşamamaları bağlamında geçmektedir. Ahiret hayatında görme, duyma ve konuşma engelli olmak; hakîkî ve mecâzi
anlamda, kâfirler için gerçekten kör, sağır ve dilsiz olmaları veya kendilerini
sevindirecek şeyleri görememeleri, duyamamaları ve delil ile konuşamamalarıdır.
Ahsen-i takvîm üzere en güzel biçimde yaratılan insanın fizîkî ve ruhî varlığını
sağlıklı olarak, sürdürmesi temel görevidir. Bu görevin ihmali, insanda bir
takım özürlerin meydana gelmesine sebep olabilmektedir. Öte yandan insan, ölümü
ve hayatı ile imtihan halindedir. Bazen nimetlerle bazen de musibetlerle imtihan
olur. Dolayısıyla başına gelen her sıkıntının müsebbibi bizzat kişinin kendisi
olmayabilir. İlâhî imtihanın yanı sıra, anne-baba ve toplumun da ihmal ve
kusurları olabilir.
İster ilâhî bir imtihan sonucu, isterse kendisi ve diğer insanların kusuru
sebebiyle olsun bir musibetle karşılaşsın insanın her şeyden önce metanet ve
sabır gösterebilmesi gerekir. Bu, sıkıntılarından kurtulmak için maddî ve manevi
çarelere başvurmasına engel değildir. Çarelere başvurur ancak “musibet ancak
Allah’ın izni ve takdiri ile olmuştur, O, izin vermeseydi olmazdı, bunda da bir
hayır vardır diyerek” rahat olma bilincini kazanabilmesi, insanın Allah’a olan
imanının sonucudur.
Yüce Allah; gökleri ve yeri, göklerde ve yerde bulunan her şeyi insanların
hizmetine sunmuş, onlara görülen ve görülmeyen pek çok nimet vermiş[ Lokman,
31/20. ] ve yeryüzünde insan için gerekli olan her şeyi vâr etmiştir.[ Yasin,
36/71-73; Ra’d, 13/3-4; Abese, 80/27-32; İbrahim, 14/34; 14/34, Nahl,16/18. ]
Bütün bunlar, Allah'ın insana verdiği değeri ifade etmektedir.
İnsanların muhâkeme, anlama, öğrenme, ezberleme, konuşma, dinleme ve görme
yetileri de birer ilâhî nimettir.
Bütün insanları yaratan ve onlara rızık veren Allah'tır. Bu açıdan îmânlı veya
îmânsız, itâatkâr veya isyankâr, sağlıklı veya engelli herkes, insan olması
hasebiyle Allah katında eşittir, değerlidir. İnsan inancı ve ameli ile ayrıca
değer kazanır. Haklar bağlamında eşit olmasına rağmen îman ve amel yönünden
insanlar farklı değerlere sahiptirler.[Nisa, 4/95; En’âm, 6/132; Tevbe, 9/20. ]
İnsanlar, bu değerlerini îman ve itâatle devam ettirirler veya küfür, şirk
(Allah'a ortak koşmak), nifâk (iki yüzlülük) ve isyân ile kaybederler:
“Biz gerçekten insanı en güzel biçimde yarattık. Sonra onu aşağıların aşağısına
indirdik”,[Tîn, 95/4-5 ] “Şüphesiz Allah katında yeryüzünde yürüyen canlıların
en kötüsü akıllarını kullanmayan (gerçeğe kulak vermeyen) sağırlar, (gerçeği
konuşmayan) dilsizlerdir”[Enfâl, 8/22. ] ve “Şüphesiz Allah katında yeryüzünde
yürüyen canlıların en kötüsü, inkâr edenlerdir, artık onlar îmân etmezler” [Enfâl,
8/55. ] anlamındaki âyetler bu gerçeğe işaret etmektedir. Dolayısıyla, Allah
insanları îman, sâlih amel, güzel ahlâk, ibadet ve itâatleri veya inkâr, şirk,
nifâk, isyan ve kötü davranışları, takva veya zulüm sahibi olup olmamaları
açısından değerlendirir; onları ırkları, renkleri, cinsiyetleri, dilleri,
nesepleri, fizyolojik yapıları, yaratılışları, engelli veya sağlıklı oluşları
yahut servetleri açısından değerlendirmez. "Allah katında en üstün, olanınız en
muttakî olanınızdır"[Hucûrât, 49/12. ] anlamındaki âyet ile "Allah sizin
sûretlerinize ve servetlerinize bakmaz. Fakat kalplerinize (îman veya inkâr
halinize) ve amellerinize bakar"[Müslim, Birr, 32. İbn Mâce, Zühd, 9. Ahmed b.
Hanbel, II, 285.] anlamındaki hadis, bu gerçeği ifade etmektedir.
KUR'ÂN’DA ENGELLİLER
“Biz gerçekten insanı en güzel biçimde yarattık”,[Tin, 95/4.] “Allah size
şekil verdi ve şeklinizi en güzel yaptı”,[3Teğâbün, 64/3. ] “O Allah yarattığı
her şeyi güzel yapandır”,[ Sâd, 32/7. ] “Sonra insanı şekillendirip ona ruhundan
üfledi. Sizin için işitme, görme ve idrâk organları yarattı”[Secde, 32/9. ] ve
“Biz insana iki göz, bir dil, iki dudak vermedik mi”[Beled,90/8-9.] anlamındaki
âyetler Allah’ın insanları en güzel ve en mükemmel biçimde yarattığını ifade
etmektedir.
Kur'ân’da görme, işitme, konuşma, ortopedik ve zihinsel engelliler ile
hastalıktan söz edilmektedir (a’mâ (çoğulu umy), ekmeh, esam (çoğulu sum), ebkem
(çoğulu, bükm), a’rac, ebras, merîd, sefîh ve mecnun). Hastalık, işitme, görme,
konuşma ve anlama engelliliği ile ilgili âyetlerin büyük çoğunluğu mecâzi
anlamdadır.
1. Görme Engelliler
Görme engelliliği, Kur’ân’da 28 âyette geçmektedir. Bunlardan sadece 10'u
fiziksel anlamda olup 6'ısı dünya hayatı, 4‘ü de âhiret hayatı ile ilgilidir.
a) Dünya Bağlamında Görme Engelliler
Dünya hayatındaki engellilik ile ilgili âyetlerin bir kısmı hakîkî bir kısmı da
mecâzî anlamdadır.
1. Hakîki anlamda görme engelliler
Hakîki anlamda körlük; gözlerin görme özelliğini kaybetmesidir. Altı âyette
hakîkî anlamda görme engellilerden söz edilmektedir. Bunlardan biri Allah’ın
insanların fizikî yapılarına engelli veya sağlıklı oluşlarına göre değil, Allah
ve Peygambere, îmân ve itaate yönelmelerine göre itibar etmesi bağlamında; biri
benzetme bağlamında, ikisi engellilere dînî görevlerde ruhsat ve kolaylık
bildirme bağlamında, ikisi de Hz. İsa’nın Allah’ın izniyle körleri iyileştirmesi
bağlamında zikredilmiştir.
1. 1. Sorumluluk bağlamında; İslam, insanları ancak güçleri nispetinde sorumlu
tutar.[Bakara, 2/284. ] Dolayısıyla görme özürlü insanlar dînî görevlerle ilgili
olarak ancak güçlerinin yettiği şeylerden sorumludurlar. Allah yolunda cihat
yapma ve savaşa katılma ile ilgili olarak, “Köre güçlük yoktur”[Nur, 24/61.
Fetih, 48/17. ] buyurulmaktadır. Bu âyet, ortopedik özürlülerin savaşa katılma zorunlululuğunun olmadığını ifade etmektedir.
1. 2. Benzetme bağlamında;
Bir olgu olarak gören ile görmeyen bir değildir. A’mâ, evrendeki varlıkları göremezken, gözleri sağlıklı olan insan
görebilmektedir. Bu açıdan aralarında fark vardır. İşte Allah, inkâr edip isyan
edenler ile îmân edip sâlih amel işleyenleri kör ve sağır ile işiten ve gören
insanlara benzetmektedir: “Bu iki zümrenin durumu kör ve sağır ile gören ve
işiten kimseler gibidir. Bunların durumları hiç birbirlerine denk olur mu? Hâlâ
düşünmez misiniz?”[Hûd, 11/24. ] Bu âyette, sadece bir durum tespiti ve benzetme yapılmaktadır, yoksa görme ve
işitme engelliler yerilip aşağılanmamaktadır. Böyle bir şeyi Allah hakkında
düşünmek bile mümkün değildir.
1. 3. Değer verme bağlamında; Allah’a ve Peygambere yönelen görme özürlü insan,
inkâr edip isyan eden zengin ve itibarlı insandan daha değerlidir. Bu husus,
Abese suresinin ilk on iki âyetinde açıkça bildirilmektedir. Âlemlere rahmet,
bütün insanlara peygamber, örnek, uyarıcı ve müjdeci olarak gönderilen
Peygamberimiz Hz. Muhammed (a.s.) Mekke’nin ileri gelenlerini dine davet ile
meşgul olması sebebiyle bir a’ma ile ilgilenmediği için uyarılmıştır: “Kendisine
o a'mâ geldi diye Peygamber yüzünü ekşitti ve öteye döndü, yüz çevirdi. (Ey
Peygamberim!) Ne bilirsin belki o a’ma temizlenip arınacak; yahut öğüt alacak da
bu öğüt kendisine fayda verecek, kendisini muhtaç hissetmeyene gelince sen ona
yöneliyor, onun sesine kulak veriyorsun, (istemiyorsa) onun temizlenmesinden
sana ne, ama sana Allah’a derin bir saygı ile korku içinde koşarak geleni
bırakıp ondan gaflet ediyorsun; hayır böyle yapma, çünkü bu (Kur'ân sureleri)
bir öğüttür, dileyen ondan öğüt alır.” Peygamber efendimiz (a.s.), Mekke’nin zengin ve ileri gelenlerinden Ebu Cehil (Amr
ibn Hişâm), Ümeyye ibn Ebî Halef, Abbâs İbn Abdülmuttalib ve Utbe ibn Ebî Rebî’a
ile özel bir görüşme yapar, bunları İslam’a davet eder. İslam’ın güçlenmesi
açısından bu kimselerin Müslüman olmalarını çok arzu eder. Peygamberimiz Ümeyye
ibn Halef ile konuşurken Fihr oğullarından Abdullah ibn Ümmi Mektum adında görme
özürlü biri gelir ve Peygamberimizden kendisine Kur’ân’dan bir âyet okumasını
ister. ‘Ey Allah’ın Peygamberi! Allah’ın sana öğrettiklerinden bana öğret’ der.
Peygamberimiz (a.s.), sözünün kesilmesinden hoşlanmaz, yüzünü ekşitir, ondan yüz
çevirir ve diğerlerine döner. Peygamberimiz sözünü bitirip kalkacağı sırada
vahiy gelir, Abese suresinin konu ile ilgili âyetleri iner.Peygamber efendimiz (a.s.), bu olaydan sonra Abdullah ibn Ümmi Mektum’a ikram
etmiş, onunla konuşmuş, hatırını ve bir ihtiyacının olup olmadığını sorarak
onunla ilgilenmiştir.Âtike b. Abdullah’tan doğan Abdullah ibn Ümmi Mektum, Peygamberimizin (a.s.) eşi
Hz. Hatice’nin dayısının oğludur. Medine’ye ilk hicret edenlerden biridir.
Peygamberimiz ile birlikte iki savaşa katılmıştır. Peygamberimiz çeşitli
vesilelerle kendisini 13 defa Medine’de yerine vekil bırakmıştır. Cemaate
imamlık yapmıştır. Peygamberimizin (a.s.) müezzinlerinden biridir. Enes b. Malik
kendisini Kadisiye savaşında elinde siyah bir bayrak ve zırhlı olarak gördüğünü
söylemiştir. Bu savaşta şehit olduğu rivayeti vardır.[Taberî, Abdullah ibn Cerîr.
Câmiu’l-Beyân An Te’vîli Âyi’l-Kur’ân, XV, 30/50-52. Beyrut, 1988. Yazır, VIII,
5570-5571. ]
1. 4. Tedavi Bağlamında;
Kur'ân’da iki âyette Hz. İsa’nın Allah’ın izni ile
doğuştan körleri (ekmeh) iyileştirdiği ve Yakub (a.s.)’ın kör olan gözlerinin
iyileştiği bildirilmektedir.
“Körü ve alacayı iyileştiririm”,[ Al-i İmrân] “Yine benim iznimle sen doğuştan
körü ve alacayı iyileştiriyordun.”[Mâide, 5/110]
Yakup (a.s.), oğlu Yusuf için döktüğü göz yaşlarından dolayı gözlerini,
kaybetmiş, Yusuf'un gömleğini yüzüne sürmek suretiyle gözleri açılmıştır. Bu
olay Kur'an'da şöyle anlatılmaktadır: "… Üzüntüden iki gözüne ak düştü, acısını
içinde saklıyordu",[Yusuf, 12/84. ] "(Yusuf kardeşlerine) bu gömleğimi götürün,
babamın yüzüne koyun ki gözleri açılsın dedi…",[Yusuf, 13/93. ] "Müjdeci gelip
gömleği Yakub'un yüzüne koyunca gözleri açılıverdi…"[Yusuf, 12/96.]
2. Mecâzî anlamda görme engelliler
Mecâzî anlamda körlük, gözlerin varlıkları görememesi değil, insanın gerçekleri
görememesi yani "kalp körlüğü"dür. Yüce Allah, kalbi/aklı/zihni, gözleri,
kulakları ve dili sadece eşyayı değil aynı zamanda gerçekleri anlasın, görsün,
duysun ve konuşsun diye yaratmıştır. “Allah sizi annelerinizin karınlarından
hiçbir şey bilmezken çıkardı; şükredesiniz diye size kulaklar, gözler ve kalpler
verdi”,[Nahl, 16/78. ] “Yer yüzünde gezip dolaşmadılar mı ki düşünecek kalpleri,
işitecek kulakları olsun. Çünkü gerçekte (kafadaki) gözler değil, göğüslerdeki
kalpler (kalp gözleri) kör olur”[Hac, 22/46. ] anlamındaki âyetler bu gerçeği
ifade etmektedir.
Yüce Allah, gerçekleri anlamayan kalp, gerçekleri görmeyen göz ve gerçekleri
işitmeyen kulak sahiplerini sapık ve cehennemlik insanlar olarak nitelemektedir:
“Yemin olsun ki cinler ve insanlardan kalpleri olup da bunlarla anlamayan,
gözleri olup da bunlarla görmeyen, kulakları olup da bunlarla işitmeyen bir çok
insanı cehennem için var ettik. İşte bunlar hayvanlar gibidir, hatta daha da
aşağıdadırlar, işte bunlar gafillerin ta kendileridir”[A’râf, 7/179] anlamındaki
âyet bunun delilidir.
Yüce Allah bu anlamda gözleri olduğu halde gerçekleri göremeyenleri
"hakîki
körler" olarak nitelendirmesi oldukça anlamlıdır. Kur’ân’a baktığımız zaman bu
anlamda kafir, müşrik ve münafıklara a’ma denildiğini görmekteyiz.
2.1. Kâfir: “Hiç gören ile görmeyen bir olur mu?”,[En’âm, 6/50.] “Kör ile gören
bir olmaz”,[Fâtır, 35/19-20. ] “Kör ile gören, îmân edip sâlih amel işleyenler
ile kötü amel işleyenler bir değildir”[Mümin, 40/58. ] anlamındaki âyetlerde
geçen kör ile gören mecazi anlamda olup bununla kastedilen, kâfir ile mümin veya
cahil ile âlim veya Allah ile put veya gâfil ile gerçeği gören insandır.[Beydâvî,
V,. ]
“İnkâr edenleri îmâna çağıran (Peygamber) ile inkâr edenlerin durumu, bağırıp
çağırmadan başka bir şey duymayan hayvanlara seslenen (çoban) ile hayvanların
durumu gibidir. Onlar sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler, bundan dolayı
anlamazlar.”[Bakara, 2/171. ]
2.2. Müşrik: “Kör ile gören bir olur?”[Ra’d, 13/16. ] anlamındaki âyette geçen
kör ile görenden maksat Allah’a ortak koşan müşrik ile Allah’ı bir tek ilah
kabul eden mümindir.[Beydâvî, III, 482. ]
2.3.
Münâfık: “Münâfıklar, sağırdırlar, kördürler, dilsizdirler.”[Bakara, 2/18.
]
Gerçeklere gözlerini kapamış olan kâfir, müşrik ve münafıklar, gözlerini ve
gönlünü Allah’a ve peygambere açmadıkça ilâhî hakîkatleri anlayıp göremezler.
Yüce Allah, Peygamberine şöyle seslenmektedir: “Sen körleri sapıklıklarından
vazgeçirip yola getiremezsin,”[Neml, 27/81. Rum, 30/53. ] “Körlere, hele gerçeği
görmüyorlarsa sen mi doğru yolu göstereceksin?”,[Yunus, 10/43 ] “Körleri ve
apaçık bir sapıklık içinde olanları sen mi doğru yola ileteceksin?”.[Zuhruf,
43/40, ]
“Rabbinden sana indirilenin gerçek olduğunu bilen kimse (onu bilemeyen) kör gibi
olur mu? (Bunu) ancak akıl sahipleri anlar”[Ra’d, 13/19. bk. Neml 27/66; A’râf,
7/64. ] anlamındaki âyette geçen “kör” kelimesi, âlemlerin Rabbinden indirilen
Kur’ân’ın hak olduğunu bilen kimsenin zıddı olarak kullanılmıştır. Kur'ân’ın hak
olduğunu bilenler, kafirler gibi kör, sağır ve dilsiz olmazlar. “O Rahman’ın
kulları, kendilerine Rablerinin âyetleri hatırlatıldığı zaman onlara kör ve
sağır kesilmezler.”[Fürkân, 25/73]
“Kim bu dünyada kör olursa o âhirette de kördür, yolunu daha da şaşırmıştır”[İsrâ,
17/72. ] anlamındaki âyette geçen “kör” (a’mâ) kelimesi de mecâzî anlamda olup
kalp gözü kör olan, dünyada Allah’ın gücünü, nimetlerini, varlığına işaret eden
delileri ve doğru yolu göremeyen, Allah’a ve Peygamberine îmân etmeyen kimse
anlamındadır.[Taberî, IX, 10/128; Kurtubî. , Muhammed b. Ahmed, el-Câmi' Li
Ahkâmi'l-Kur'ân, , X, 298. Beyrut, 1967 Beydâvî, IV, 56. Yazır, V, 3192. ]
Kurana göre inanan bir ama mümin inanmayan ama gözleri gören
kafirden daha üstündür!
Görüldüğü gibi âyetlerdeki “a’mâ” kelimeleri çoğunlukla mecâzî anlamdaki körlüğü
yani kalp körlüğünü ifade etmektedir. Bu kelimenin kök anlamında bu mana
vardır.[Raüğıb el-Isfehânî, el-Müfredat fî Garîbi’l-Kur’ân, “a-m-y” maddesi.
Mısır, tarihsiz.] Kur’ân’da fiil şekli de bu anlamda kullanılmıştır:
“Rabbinizden size gerçekleri gösteren deliller gelmiştir. Kim gerçeği görürse (ebsara)
kendi yararına, kim de gerçeği görmezse (‘amiye) kendi zararı-nadır”[En’âm,
6/104. bk. Mâide, 5/71; Hûd, 11/28; Kasas, 28/66; Hac, 22/46; Fussilet, 41/17;
Muhammed, 47/23. ] anlamındaki âyeti örnek olarak zikredebiliriz.
Kur’ân’da sapıklık anlamında “a’mâ”, doğru yolu bulma anlamında “hüdâ”
kavramının zıddı olarak da kullanılmıştır.[Fussilet, 41/44. ] Peygamberi
yalanlayıp inkâr eden Nuh kavmine[A’râf, 7/64. ] ve âhireti inkâr eden Mekkeli
müşriklere[Neml 27/66. ] “körler” (‘amûn) denilmiştir.
Kafirler niçin gerçekleri göremezler? Göremezler çünkü îmâna yanaşmazlar,
inkarda diretirler, bu yüzden gözleri mühürlenmiş, gözlerinin üzerine perde
çekil-miştir: “Kafirler, Allah’ın kalplerini, kulakla-rını ve gözlerini
mühürlediği (tabe’a) kimse-lerdir”,[ Nahl, 16/108. ] “Kafirlerin gözleri
üzerinde de bir perde (ğışâve) vardır”,[Bakara, 2/7. ] “Münafıklar, Allah’ın
kulaklarını sağır, gözlerini kör ettiği kimselerdir”[Muhammed, 47/23].
“Kur’ân, inanmayanlara karşı bir körlüktür (‘ama).”[Fussilet, 41/44. ] Onlar,
Kur’ân’ın güzelliklerini, hikmetlerini, inceliklerini ve hikmetlerini
göremezler.
b) Âhiret Bağlamında Görme Engelliler
Kur'ân’da 4 âyette âhirette görme engellilerden söz edilmektedir.
“Kim bu dünyada kör olursa o âhirette de kördür”[ İsrâ, 17/72. ] anlamındaki
âyette geçen “âhirette körlük”; cennet nimetlerini göreme-mek[ Kurtubî, X, 298.
Fîrûzâbâdî, Mecdü'ddîn Muhammed b.Ya'kûb,, Tenvîru'l-Mikbâs Min Tefsîrî İbn
Abbas (Memûatün Mine't-Tefâsîr), IV, 56. Beyrut, tarihsiz. ] ve kurtuluş yolunu
bulamamaktır.[Beydâvî, IV, 56]
“Kim benim zikrimden (Kur’ân’dan) yüz çevirirse mutlaka ona dar bir geçim vardır
ve onu kıyamet gününde kör olarak haşrederiz. O, ‘Rabbim! Dünyada ben gören bir
kimse idim, beni niçin kör olarak haşrettin’ der,”[Tâhâ, 20/124-12. ] “Allah
kimi doğru yola iletirse işte o doğru yolu bulmuştur. Kimi de sapıtırsa
böyleleri için O’nun dışında dostlar bulamazsın. Onları kıyamet günü, körler,
dilsizler ve sağırlar olarak yüz üstü haşredeceğiz. Varacakları yer
cehennemdir”[İsrâ, 17/97.] anlamındaki âyetlerde geçen âhirette körlüğün hakîki
mi mecazi mi olduğu konusunda Kur'ân yorumcuları ihtilaf etmişlerdir. Mecazi
anlamda olduğunu söyle-yenlere göre[Kehf, 18/53 âyetinde mücrimlerin cehennemi,
Fürkân, 25/12 ve Mülk 67/7 âyetlerinde cehennem ateşinin müthiş kaynamasını ve
korkunç uğultusunu işitecekleri bildirilmektedir. ] körlükten maksat;
kendilerini sevindirecek şeyleri görememeleridir. Körlü-ğün hakîki anlamda
olduğunu söyleyenlere göre ise kafirler, Müminûn suresinin 108. âyetindeki
talimattan sonra kör sağır ve dilsiz olacaklardır.[Hâzin, IV, 73. ]
2. İşitme Engelliler
Kur'ân’da işitme engelliler ile ilgili âyetlerin sayısı, görme engellilere göre
daha azdır. İsim şekli (summ) 11 ayette geçmektedir. Bu âyetlerden 10’u dünyada
sağırlık, biri âhirette sağırlık ile ilgilidir. Dünyada sağırlık ile ilgili
âyetlerin sadece biri hakîki, diğerleri mecazi anlamdadır.
2.1. Hâkîki anlamdaki sağırlık; benzetme bağlamında geçmektedir. Bir olgu olarak
işiten ile işitmeyen bir değildir. Sağır insan sesleri duyamazken kulakları
sağlıklı insan sesleri duyabilmektedir. Bu açıdan aralarında fark vardır. İşte
Allah, inkâr edip isyan edenler ile îmân edip sâlih amel işleyenleri kör ve
sağır ile işiten ve gören insanlara benzetmektedir: “Bu iki zümrenin durumu kör
ve sağır ile gören ve işiten kimseler gibidir. Bunların durumları hiç
birbirlerine denk olur mu? Hâlâ düşünmez misiniz?”[Hûd, 11/24. ] Ayette, sadece
bir durum tespiti ve benzetme yapılmaktadır, yoksa görme ve işitme engelliler
yerilip aşağılanmamaktadır.
2.2. Mecâzî anlamdaki sağırlık;
Allah ve peygamberin çağrısını duymazlıktan
gelmek, ilâhî gerçeklere kulak tıkamaktır.
Kâfir, müşrik ve münafıklar, Kur’ân’da “sağır” olarak nitelendirilmektedir:
“(Münafıklar), sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler. Artık onlar hakka
dönmezler.”[Bakara, 2/18. ] Onlar sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler, bundan
dolayı anlamazlar”,[ Bakara, 2/171] “Âyetlerimizi yalanlayanlar karanlıklar
içerisindeki sağırlar ve dilsizlerdir”.[En’âm, 6/39. ]
Görüldüğü gibi âyetlerde münafıklar ve âyetleri yalanlayan kâfirler, yerilme
bağlamında körler ve sağırlar olarak nitelenmektedir. Hatta Allah bu tür
insanların, canlıların en kötüleri olduğunu bildirmektedir: “Şüphesiz yer
yüzünde yürüyen canlıların Allah katında en kötüleri akıllarını kullanmayan
sağırlar, dilsizlerdir.”[Enfâl, 8/22.]
Kâfirler ilâhî gerçekleri duymazlar, çünkü “inanmayanların kulaklarında bir
ağırlık vardır”,[Fussilet, 41/44. ] inkarda diretmeleri sebebiyle “Allah,
onların kalplerini ve kulaklarını mühürlemiştir.”[Bakara, 2/7. bk. Nahl, 16/108.
] “Münafıklar, Allah’ın kulaklarını sağır, gözlerini kör ettiği
kimselerdir.”[Muhammed, 47/23. ] Artık bu kimselerin kulaklarına hak söz girmez,
Peygamber de onlara gerçeği duyuramaz, çünkü bunlar, akıllarını da kullanmazlar:
“Sağırlara hele akıllarını da kullanmıyorlarsa gerçeği sen mi duyuracaksın?”,
[Yunus, 10/42. Zuhruf, 43/40. ] “Sen ölülere (hakkı) duyuramazsın, arkalarını
dönüp kaçarlarken sağırlara da çağrıyı (ilâhî daveti) duyuramazsın”,[Neml,
27/80; Rum, 30/52] çünkü, “sağırlar, uyarıldıkları vakit çağrıyı işitmezler.” [
Enbiya, 21/45 ] “Sen ancak âyetlerimize iman edip Müslüman olanlara
duyurabilirsin”[Neml, 27/81. ] ve “Onlar, kendilerine Rablerinin âyetleri
hatırlatıldığı zaman, onlara kör ve sağır kesilmezler.”[Fürkân, 25/73. ]
2.3. Ahirette sağırlık; Kur'ân’da bir âyette kâfirlerin âhirette sağır olarak
haşredileceği bildirilmektedir: “Onları kıyamet günü, körler, dilsizler ve
sağırlar olarak yüz üstü haşredeceğiz, varacakları yer cehennemdir.”[İsrâ,
17/97. ] Kur'ân’da kafirlerin kulaklarının duyması ile ilgili âyet
bulunması[Mesela bk. Mülk, 67/7. ] sebebiyle müfessirler, kâfirlerin ilk
haşrolundukları andan kıyamet mevkiine gelinceye kadar sağır olacakları veya
kendilerini sevindirecek sözleri işitemeyecekleri şeklinde sağırlığın hakîkî
veya mecâzî anlamda olabileceği görüşünü serdetmişlerdir.[Taberî, IX,
15/155-156.]
3. Konuşma Engelliler
Kur’ân’da beş âyette konuşma özürlülüğünden söz edilmektedir. Bunlardan dördü
dünya hayatı, biri âhiret hayatı ile ilgilidir. Dünya hayatı ile ilgili olan
âyetlerden bir hâkîkî anlamda, diğerleri mecâzî anlamdadır.
3.1. Hakîkî anlamda dilsizlik; benzetme bağlamında geçmektedir: “Allah, (şöyle)
iki adamı misal verdi: Onlardan biri dilsizdir, hiçbir şeye gücü yetmez,
efendisine sadece bir yüktür. Nereye göndersen olumlu bir sonuç alamaz. Bu,
adalet ile emreden ve doğru yol üzere olan kimse ile eşit olur mu?”[Nahl, 16/76.
]
3.2. Mecâzî anlamda dilsizlik; gerçekleri konuşmayan, hak sözü söylemeyen
kimsedir. Allah Kur’ân’da kâfir, müşrik ve münafık kimseleri dilsiz olarak
nitelemektedir: “(Münafıklar), sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler. Artık onlar
hakka dönmezler”,[Bakara, 2/18] "(İnkâr edenler), sağırdırlar, dilsizdirler,
kördürler, bundan dolayı anlamazlar”,[ Bakara, 2/171] “Âyetlerimizi
yalanlayanlar karanlıklar içerisindeki sağırlar ve dilsiz-lerdir”.[En’âm, 6/39.
]
3.3.
Ahirette dilsizlik; Kur'ân’da bir âyette kâfirlerin âhirette sağır olarak
haşredileceği bildirilmektedir: “Onları kıyamet günü, körler, dilsizler ve
sağırlar olarak yüz üstü haşredeceğiz, varacakları yer cehennemdir.”[İsrâ,
17/97. ]
Yasin suresinin 65. âyetinde kıyamet günü Allah’ın kâfirlerin ağızlarını
mühürleneceği, ellerinin konuşup ayaklarının şahitlik edeceği bildirilmektedir.
İbn Abbâs, âhiret körlüğünü, kâfirlerin kendilerini sevindirecek şeyleri
görememeleri; dilsizliği, delil ile konuşamamaları; sağırlığı, kendilerini
sevindirecek şeyleri duyamamaları şeklinde yorumlamıştır.[Taberî, IX, 15/168. ]
4. Ortopedik
Engelliler
Kur’ân’da iki âyette ortopedik
engellilerden söz edilmektedir. Bu âyetler, yürüme engeli olan insanlara Allah
yolunda cihada ve savaşa katılmamaları ile ilgilidir: “Topala güçlük yoktur.”[
Nur, 24/61. Fetih, 48/17.]
5. Zihinsel
Engelliler
İnsanın sahip olduğu en değerli nimet, akıl ve muhakeme nimetidir. Bu nimetin
yitirilmesi en büyük kayıp ve en büyük engelliliktir. Kur’ân’da zihinsel
engellilik fiziksel ve mecâzî anlamda kullanılmış, “mecnûn” ve “sefîh”
kelimeleri ile ifade edilmiştir.
FİZİKSEL ANLAMDA
Kur’ân’da hakîkî anlamda zihinsel engellilik iftira ve koruma bağlamında
geçmektedir.
a) İftira bağlamında. Mekkeli müşriklerin Peygamber efendimize, Firavun’un Mûsâ
(a.s.)’a, Nuh kavminin Nuh (a.s.)’a ve diğer kavimlerin peygamberlerine “deli”
diyerek iftira etmeleri bağlamında geçmektedir:
“(Mekke müşrikleri), ‘ey kendisine zikir (Kurân) indirilen kimse! Sen mutlaka
delisin’ dediler” (Hıcr, 6. bk. Duhân, 15; Kalem, 51)
“Firavun, ‘bu size gönderilen peygamberiniz, şüphesiz delidir’ dedi” (Şuarâ, 27.
bk. Zâriyât, 39)
“(Nuh kavmi) kulumuzu yalanlayıp ‘bu bir delidir’ dediler” (Kamer, 9. bk. Kalem,
2)
“Kavminin ileri gelenlerinden inkâr edenler, (Hud’a) ‘şüphesiz biz seni
zihinsel özürlü / akılsız olarak (sefâhet) görüyoruz. Biz senin yalancılardan
biri olduğuna inanıyoruz” dediler. Hûd da onlar, ‘ey kavmim! Bende akıl
noksanlığı yok, fakat ben âlemlerin Rabbinin elçisiyim’ dedi” (A’râf, 66-67).
“İşte böyle, onlardan öncekilere hiçbir peygamber gelmemişti ki, ‘o, bir
büyücüdür’ veya ‘o, bir delidir’ demiş olmasınlar” (Zâriyât, 52).
Peygamberlerin deli ve zihinsel özürlü olmaları mümkün değildir, bu itham onlar
için bir iftiradır. Nitekim yüce Allah, Peygamberimiz (a.s.) için;
“(Ey Muhammed!) Sen, öğüt ver, Rabbinin nimeti sayesinde sen bir kahinsin ne de
bir deli” (Tûr, 29).
“(Ey Kureyşliler!) Sizin arkadaşınız (Muhammed) bir deli değildir” (Tekvir, 22)
anlamındaki âyetlerle bunu reddetmiştir.
Kur’ân’da zihinsel özürlülüğün ifade edildiği “sefîh” kavramı; dînî ve dünyevî
işlerde akıl noksanlığından kaynaklanan görüş ve muhakeme zayıflığı demektir.[Yazır,
Hamdi, Hak Dîni Kur’ân Dili, I, 234. ] Sefîh kimse zihinsel özürlülük nedeniyle
aklın ve dînîn gereğinin aksine hareket eder. Bunun sebebi budalalık veya akıl
noksanlığıdır.
b) Koruma bağlamında. Zihinsel özürlü kimse, özellikle ticârî ve medenî iş ve
işlemlerde yararına hareket edemeyeceği için velinin onu koruyup kollaması
emredilmektedir. Konu ile ilgili iki âyet vardır.
Belli bir süreye kadar borçlananların, borçlanmayı yazmalarıyla ilgili olarak;
“…Eğer borçlu aklı ermeyen veya zayıf bir kimse ise yada yazdıramıyorsa velisi
adaletle yazdırsın…” (Bakara, 282) denilmektedir.
“Allah’ın sizin için geçim kaynağı yaptığı mallarınızı aklı ermeyenlere (süfehâ’)
vermeyin…” (Nisa, 5) Bu âyette “aklı ermeyenler” (süfehâ’) ile maksat mallarını
saçıp savuran, gereği gibi harcayamayan kimselerdir.[Nesefî, II, 10. ] Bunlar,
rüştüne ermeyen ve muhakeme gücü gelişmemiş olan çocuklar olabileceği gibi
kısıtlı, bunamış, depresyona ve bunalıma girmiş, doğuştan veya sonradan aklî
melekesini yitirmiş zihinsel özürlü kimselerdir.
Ayet, malını akıllıca
kullanamayan zihinsel özürlüleri yerme bağlamında değil, akıllarının
yetersizliği, yararlı ve zararlı olanı ayırt edebilme yetersizliği, malını
muhafazada zayıflığı sebebiyle onları koruyup kollama bağlamında zikredilmiştir.
MECÂZÎ ANLAMDA
Mecâzî anlamda zihinsel özürlülük, aklın ilâhî gerçekleri anlamada
kullanmamasıdır. Bu anlamda kâfir, müşrik ve münafıklar, Kur’ân’da “gerçekleri
anlamayan insanlar” olarak nitelenmişlerdir. Cehennemlikler için, “Onların
kalpleri vardır fakat onlar kalpleriyle (gerçeği) anlamazlar” (A’râf, 179)
buyurulmuştur. Yüce Allah, kâfirlerin, hakkı anlamamaları, inkârda diretmeleri
(Nisâ, 155; A’raf, 101; Yunus, 74) ve büyüklenmeleri (Mümin, 35) sebebiyle
“kalplerini mühürlemiştir”,[108] bu yüzden gerçekleri anlamaz ve bilemez (Tevbe,
87, 93, 127) hale gelmişlerdir. İnkâr, isyan ve günahları kalplerinin paslanıp
kararmasına (Mutaffifîn, 14) hastalıklı olmasına (Mâide, 52) ve katılaşmasına
(Hac, 53. Mâide, 13) sebep olmuştur. Akıllarını kullanmadıkları (Enfâl, 22) için
zihinsel özürlü durumuna düşmüşlerdir.
Kur’ân’da; kâfir, müşrik ve münafıklar (Bakara, 130, 142), buzağıya tapan
Yahudiler (A’râf, 155) Allah'a ortak koşan cinler (Cîn 4), çocuklarını öldüren
insanlar (En’âm, 140) zihinsel özürlüler ve akıllarını hayırda kullanmayanlar (süfehâ’)
olarak nitelenmişlerdir.
Musa (a.s.), buzağıya tapanları kastederek yüce Allah’a şöyle dua etmiştir:
“…Şimdi içimizden bir kısım akılsızların (süfehâ) işledikleri günahlar sebebiyle
bizi helâk mı edeceksin?...” (A’râf, 155).
HASTALIKLAR
Kur'ân’da genel anlamda şu kavramlar ile her türlü hastalık ve bedensel zarar,
özür ve engellilik ifade edilmektedir:
Merîd (المريض), hastalık.
Ebras (الابرص), alaca hastalığı.
Darr (الضر çoğulu, ed-darrâ’ الضراء) kelimesi; bedensel ve zihinsel her türlü
hastalığı, maddî ve manevî her türlü zarar veren şeyi, noksanlık, şiddet,
darlık, hastalık ve sıkıntıyı ifade eder (الضرشائع في كل ضرر).[109]
“Durr (الضر) kelimesi; insanın zihni, bedeni ve organlarında meydana gelen her
türlü hastalık ve engelliliği ifade eder (الضر خاص بما في النفس).[110]
Bu kelime Kur’ân’da; bela ve şiddet[111] kuraklık[112], korku ve sıkıntı,[113]
hastalık,[114] noksanlık,[115] açlık,[116] ihtiyaç,[117] zarar ve eziyet[118]
anlamlarında kullanılmıştır.[119]
“Ülî’d-darar” (اولي الضرر) terkibi; körlük, sağırlık, dilsizlik, topallık,
bunaklık, felçlilik, yaşlılık, delilik gibi zihinsel ve bedensel bütün hastalık
ve engelliliği ifade eder.[120]
Muzdar (المضطر), kelimesi, zihinsel ve bedensel, maddî ve manevi, ekonomik ve
benzeri her türlü sıkıntıyı, hastalığı, engelliliği ve musîbeti ifade eder.[121]
Sû’ (السوء), kelimesi, insana isabet eden her türlü sıkıntı ve zararı ifade
eder. Neml suresinin 62 âyetinde ed-durr kelimesiyle eş anlamda
kullanılmıştır.[122]
Ezâ (الاذى) kelimesi; incinmek, zarar görmek, dünyevî ve uhrevî, biyolojik ve
psikolojik olarak canlıya ulaşan zararı ifade eder ( الاذى ما يكره من كل شيئ).[123]
Azâb (العذاب) kelimesi; zarar, eza, işkence, insana elem veren ve zor
gelen,kişinin isteğine mani olan, şiddetli acı veren şeyleri ifade eder.[124]
Şerr (الشر) kelimesi, maddî ve manevî insana zararı dokunan ve kendisinden
herkesin uzaklaştığı şeyleri ifade eder (الشر هو الذي يرغب
عنه الكل). "Hayr" kelimesinin zıddıdır ( الخير هو الذي يرغب فيه الكل).
Bu kelimelerin geçtiği âyetlerde sözü edilen bedensel ve zihinsel hastalıklar;
dînî ruhsat bildirme, tedavi olma, Allah’a dua etme, Allah’ın hastalıklara şifa
vermesi ve insanın nankörlüğü ve genel karakterini beyan etme bağlamında
geçmektedir.
a) Dînî ruhsat bildirme bağlamında.
“Hastaya güçlük yoktur” (Nur, 61. Fetih, 17).
“Müminlerden özür sahibi olmaksızın (cihattan geri kalıp) oturanlar ile Allah
yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihat edenler eşit olmazlar” (Nisa, 95)
anlamındaki âyetler; bedensel ve zihinsel her türlü özür sahibi olanların ve
hastaların savaşa katılmayabilecekleri bildirilmektedir. İkinci âyetteki “özür
sahibi olmaksızın” cümlesi, görme özürlü Abdullah ibn Ümmi Mektum’un “ben
a'mayım” diye şikayette bulunması üzerine inmiştir.
"Haccı ve umreyi Allah için tamamlayın. Eğer (düşman korkusu, hastalık ve
benzeri sebeplerle) engellenmiş olursanız artık size kolay gelen kurbanı
gönderin. Artık bu kurban yerine varıncaya kadar başlarınızı tıraş etmeyin.
İçinizden kim hastalanır ve başından rahatsız olur (da tıraş olmak zorunda
kalır)sa fidye olarak ya oruç tutması ya sadaka vermesi ya da kurban kesmesi
gerekir…" (Bakara, 196) anlamındaki âyet; hac veya umre için ihrama girip de
iradeleri dışında bu görevi yapmaktan engellenmeleri veya hasta olmaları
sebebiyle hac veya umreyi yapamayacak olanların ihramdan çıkabilmeleri için
harem bölgesinde kurban kesmeleri gerektiğini, kurban kesilmeden ihram yasakları
devam ettiği için tıraş olunamayacaklarını, ancak hasta iseler veya başlarında
yara ve ağrı gibi kendilerine zarar veren bir şey varsa tıraş
olabileceklerini ifade etmektedir.
"Oruç sayılı günlerdedir. Sizden kim hasta ya da yolcu olursa (oruç
tutmayabilir), tutmadığı günler sayısınca başka günlerde kaza eder. Oruç tutmaya
gücü yetmeyenler ise bir yoksul doyumu fidye verirler…" (Bakara, 184 bk. 2/285)
anlamındaki âyet; Ramazan ayında hastaların ve özür sahibi olanların oruç
tutmayabileceklerini, gücü yetenlerin daha sonra bu orucu kaza etmeleri, oruç
tutmaya bedensel rahatsızlıklarının sürekli olması nedeniyle oruç
tutamayacakların ise imkanları varsa fidye verebilirleri gerektiğini ifade
etmektedir.
Sava, oruç ve hacdaki ruhsat ve kolaylıklar hasta ve özürlüler için diğer dîni
görevler konusunda da söz konusudur. Mesela hastalar, bedensel engelliler ve
özür sahipleri namazlarını nasıl güçleri yetiyorsa o şeklide kılarlar. "…Allah,
insanlara din konusunda hiçbir güçlük yüklememiştir…" (Hac, 78). "…Allah
kolaylık diler zorluk dilemez…" (Bakara, 185).
b) Tedâvî bağlamında.
İki âyette Hz. İsa’nın alaca hastalarını iyileştirdiği bildirilmektedir: “Körü
ve alacayı iyileştiririm” (Al-i İmrân, 49). “(Ey İsa!) Benim iznimle doğuştan
körü ve alacayı iyileştiriyordun” (Mâide, 110)
Bu âyetler, her türlü hastalık için tedavi olunması gerektiğine işaret
etmektedir.
Eyup (a.s.)'ın bedenine, malına
ve ev halkına bela isabet etmiş ve 18 yıl sıkıntılı günler geçirmiştir. Eyyub (a.s), hastalığının ve sıkıntısının
iyileşmesi için Allah'a dua etmiş, hayrı ve şerri yaratanın Allah olmasına
rağmen teeddüben sıkıntılarına sebep olarak Şeytanı zikretmiştir:
“(Ey Peygamberim!) Eyyub’u da hatırla. Hani o Rabbine, ‘Şüphesiz ki ben derde (durr)
uğradım, sen merhametlilerin en merhametlisisin’ diye yalvarmıştı. Biz de onun
duasını kabul edip kendisinde dert namına ne varsa gidermiştik…” (Enbiya,
83-84). "(Ey Peygamberim!) Kulumuz Eyyu-b'u da an. Hani Rabbine, 'Şeytan bana bir
yorgunluk ve azap dokundurdu" diye seslenmişti. Biz ona 'ayağını yere vur! İşte
yıkanacak ve içecek soğuk bir su' dedik." (Sad, 41-42). Eyyub (a.s.), bu emir üzerine ayağını yere vurmuş çıkan sudan içip yıkanmış, iç
ve dış bütün hastalıkları iyileşmiş ve sıkıntıları gitmiştir. Ayetlerde geçen "ed-durr" ve "el-azâb"
kelimeleri bedensel ve zihinsel, maddî ve manevî her türlü sıkıntı, zarar, keder
ve hastalığı ifade eder.Bu âyetlerde Allah, bedensel ve zihinsel her türlü hastalıktan kurtulmak için
tedavi yollarına başvurulması gerektiği, şifayı verenin Allah olduğu
vurgulanmaktadır. Şu âyetleri de bu bağlamda zikredebiliriz.
c) Sıkıntı olunca Allah’a dua edip sıkıntıdan kurtulunca nankörlük edenleri
kınama bağlamında.
“Size ulaşan her nimet Allah’tandır. Sonra size bir sıkıntı ve zarar (durr)
dokunduğu zaman yalnız O’na yalvarır yakarırsınız. Sonra sizden o sıkıntıyı
giderince bir de bakarsınız içinizden bir kısmı Rabbine orta koşar” (Nahl,
53-54). “İnsana bir sıkıntı dokundu mu gerek yan üstüne yatarken gerek otururken gerek
ayakta iken (her halinde sıkıntısından kurtulmak için) bize dua eder, Ama biz
onun bu sıkıntısını ondan kaldırdık mı sanki kendisine dokunan bir sıkıntı için
yalvarmamış gibi geçer gider…” (Yunus, 12) “İnsana bir sıkıntı ve zarar (durr) dokunduğu zaman Rabbine yönelerek O’na
yalvarır. Sonra zararını bir nimete dönüştürdüğü zaman daha önce O’na
yalvardığını unutur ve Allah’ın yolundan saptırmak için O’na eşler koşar…” (Zümer,
8 bk. Zümer, 49, Rûm, 33). "İnsana nimet verdiğimiz zaman yüz çevirip yan çizer, kendisine bir şer
dokununca ümitsizliğe düşer" (İsrâ, 83. bk. Meâric, 20). "İnsan hayır (mal, sağlık, nimet) istemekten usanmaz. Fakat başına bir şer
gelince ümitsizliğe düşer" (Fussılet, 49). "İnsana nimet verdiğimizde yüz çevirir ve yan çizer. Başına bir şer gelince
yalvarmaya koyulur (Fussılet, 51)
"İnsan hayra dua eder gibi şerre dua eder. İnsan çok acelecidir" (İsrâ, 11)
anlamındaki âyetlerde geçen "ed-durr" ve "eş-şerr" kelimeleri bedensel ve
zihinsel, maddî ve manevî her türlü sıkıntı ve hastalığı ifade eder. Bu âyetler;
şu hükümleri içermektedir:
İnsanlar zihinsel ve bedensel bir hastalığa yakalanabilirler. Bu durumda bulunan
insanlar, iyileşmeleri için tedavi yollarına baş vururlar, şifa vermesi için
Allah’a dua ederler. Tedavi olup Allah kendilerine şifa verdiğinde ise bir kısım
insanlar, koruyucu hekimlik tedbirlerini ihmal ederler, Allah’a yaptıkları duayı
unuturlar. Allah bu tür insanları kınamaktadır. Ayetler, Allah’a duanın ve O’na
yönelmenin sadece sıkıntı zamanlarında değil sıhhat, nimet ve rahatlık içinde
iken de yapılması gerektiğini ifade eder. Sıkıntılı zamanlarda samîmiyetle
Allah’a dua eden herkesin duasını Allah kabul eder.[Kurtubî,. XIII, 224. ]
“Biz hiçbir memlekete bir peygamber göndermedik ki yalvarıp yakarsınlar diye ora
halkını yoksulluk, sıkıntı ve zarara (durr) uğratmış olmayalım” (A’raf, 94)
anlamındaki âyet, Allah’ın geçmişte peygamberlerinin çağrısına kulak vermeyen
insanlara, Allah ve peygambere yönelmeleri için bedensel ve ekonomik sıkıntılar
(hastalıklar, kuraklık, kıtlık, fakirlik vs)[Hâzin, II, 602.] verdiğini
bildirmektedir
d) Sabırlı olma bağlamında
Bakara suresinin 177. âyetinde muttakî ve sâdık insanların nitelikleri arasında
felçli olma, bunama, kanser ve benzeri bedensel ve zihinsel hastalıklar, zarar
ve sıkıntılara karşı sabırlı olanlar da (darrâ’) zikredilmektedir. “...
Asıl iyi amel ve davranış (birr),…zorda, hastalık (darrâ’) ve savaşın kızıştığı
zamanlarda sabredenlerin tutum ve davranışlarıdır …”
Hastalık ve sıkıntılar karşısında sabırlı olmak, tedavi olmamak, çarelere baş
vurmamak anlamında değil, Allah’a isyan edip feryâd ü fîgan etmemek
anlamındadır.
Hz. PEYGAMBER DÖNEMİNDE BEDENSEL ENGELLİLERİN İSTİHDÂMI
Hz. Peygamber engellilerle ilgilenmiş, onlara yeteneklerine göre kamu alanında
görev vermiş, kendilerine değer vermiş, topluma kazandırmaya çalışmış,
engellileri toplumun üretken olmayan bir kesimi olarak görmemiştir.
Hz. Peygamber, görme engellilere karşı kötü davrananı, mesela, onların yoluna
engel olanları kınamıştır.[ Ahmed İbn Hanbel, I, 217, 309] Rasûlüllah
(s.a.s.)'in, kimi bedensel engellilere önemli kamu hizmeti verdiği
bilinmektedir. Nitekim bir görme engelli olan Abdullah İbn Ümmi Mektûm'u, Mescid-i
Nebevî'de müezzin olarak görevlendirdiği gibi,[Aydınlı, Abdullah, "İbn Ümmü
Mektûm", DİA, XX, 435] aynı sahâbiyi Veda haccına (10/632) ve Uhud (3/625)
savaşına gidişi de dahil, çeşitli zamanlarda Medine dışına çıktığında on üç defa
Medine'de yerine vekil bırakmıştır. Bu görev kamu hizmetinin en üst derecesi
olan, devlet başkanına vekâlet etmekten ibarettir.Diğer yandan Abdullah İbn Ümmi Mektûm, Tebûk gazvesinden (9/631) sonra nâzil
olan ve savaşa fiilen katılanların, geride kalanlardan üstün olduğunu, ancak
özrü olanların bu hükmün dışında tutulduğunu bildiren âyete rağmen o günden
sonra yapılacak savaşlara katılacağını söyleyip, sancağın kendisine verilmesini
istemiştir. Onun, zırhını giyerek elindeki siyah bir sancakla Kâdisiye savaşına
(15/636) katıldığı, savaştan sonra Medine'ye dönünce savaşta aldığı yaralar
yüzünden vefat ettiği veya Kâdisiye'de şehid düştüğü rivayet edilmiştir.[İbnü'l-Esîr,
Üsdü'l-Gâbe, IV, 264; Aydınlı, İbn Ümmü Mektûm, DİA, XX, 434; Sarıçam, İbrahim,
Hz. Peygamber'in Çağımıza Mesajları, s. 109. ] İslâm'da engellilerle ilgili
çeşitli hükümlerin belirlenmesi, Abdullah İbn Ümmi Mektûm vesilesiyle mümkün
olmuş, onların vekil bırakılmaları, imamlık yapmaları, savaşa iştirak etmeleri,
farz namazlara katılmaları, korunma amacıyla köpek beslemeleri gibi konular
açıklık kazanmıştır. Hz. Peygamber, namazlarda İbn Mektûm ve daha başka görme
özürlülerin imamlık yapmalarına izin vermiştir.[ Bilgi için bk. Aydınlı, İbn
Ümmü Mektûm, DİA, XX, 435. ]
Ensar’dan Seleme oğullarının başkanı Amr İbn Cemûh da yürüme engelli idi. Bedir
savaşına katılmak istedi; ancak Hz. Peygamber ona izin vermeyip savaştan muaf
tuttu. Daha sonra Uhud savaşına (3/625) katılmak istedi. Oğulları, Bedir
savaşını (2/624) örnek göstererek ona engel olmak istediler. Bunun üzerine Amr,
oğullarına, "Siz beni Bedir seferinde cenneti kazanmaktan alıkoymuştunuz."
diyerek onları, Allah’ın elçisine şikayet etti. Allah’ın elçisi ona, özrü
olduğunu, bu yüzden savaşla yükümlü bulunmadığını bildirdi. Ancak Amr'ın ısrarı
üzerine izin verdi. Oğullarına da babalarını savaşa gidip gitmemekte serbest
bırakmalarını söyledi. Savaşa katılan Amr, oğlu ile birlikte şehit düştü. Allah’ın elçisi
bir hadisinde, onun cennette sapasağlam ayaklarla yürüdüğünü haber vermiştir.[Ebû
Dâvud, Cenâiz, 6. ]
Hz.
Peygamber döneminde bir kısım engellilerin çeşitli kamu işlerinde
görevlendirilmesi, onların da toplumda üretken bir konuma getirilmesinin
gereğine işaret eder.
İslâm
en son ve akla en uygun dindir. Bu yüzden bedensel ve zihinsel engelliler için
akla uygun çözümler üretmiştir. İslâm’da hak, görev ve sorumluluklar insan gücü
ile sınırlıdır. Engelli oluşun insana getirdiği güç kaybı yükümlülüklerde
dikkate alınmış ve buna paralel olarak kolaylaştırma ve ruhsat sağlama yoluna
gidilmiştir.
İbn Abbas, “Sonra o gün mutlaka nimetlerden sorulacaksınız!”[Tekâsür 102 /48.]
ayetindeki nimetin, bedenlerin, kulakların ve gözlerin sıhhati anlamına
geldiğini ve Yüce Allah’ın –çok iyi bildiği halde- kullarına bunları nerelerde
kullandıklarını soracağını belirtir ve şu âyeti zikreder: “(Bilmediğin şeyin
ardına düşme!) Çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi ondan sorulacaktır!”[İsra
17/36. İbn Raceb el-Hanbelî, Câmiu’l-Ulûmi ve’l-Hıkem, II. 77. tah. Şuayp
el-Arnavut, Ibrahim Bacis, Beyrut-1991, II. baskı. ]
Sabrın sonu da selâmettir. Hiçbir sıkıntı
ve zorluk yoktur ki, ahiret yaşamı için bir kazanım sayılmasın
Şüphesiz ilahî adalet gereği, herkes gücünün yettiğinden ve sadece kendisine
verilenden sorulacaktır.[2 Bakara 233, 286; 65 Talâk 7 ] Yaratıcı, şükredenlerle
sabredenleri ayırt etmek üzere gerek verdiği nimetlerle ve gerekse
vermedikleriyle kullarını sınar. Bunun bir imtihan olduğuna inanan mü’min,
verilene şükretmek, alınana ise sabretmek suretiyle iki durumda da sınavı
kazanma imkanına sahiptir.[Bkz: Muslim, Zuhd 64, III. 2295.] Allah’ın seçtiği
peygamberlerden biri olan Eyyûb (a.s)’ın uzun süre yaşadığı, sabır ve dualar
sonucunda ilâhî rahmetle giderilen dert, bunun tipik bir örneğini
oluşturur.[Enbiya 83-4).]
ÖZETLEMEK
GEREKİRSE DÜNYA DA İKİ ÇEŞİT İNSAN VARDIR. ÖZÜRLÜLER VE HER AN ÖZÜRLÜ OLMAYA
ADAY OLANLAR: Şunun da altını özellikle çizelim ki verilen nimet
ölçüsünde imtihana tabi tutulan insanların engelli olanları sabır ile imtihanda
iken fiziki herhangi bir engeli olmayanların ise yine - şükür ile -
imtihanda olduklarını ve ne yazık ki gerek nimetin fazlalığı ve gerekte
şükürsüzlük nedeni ile engeli olmayanların daha fazla hata-günah - isyan içinde
oldukları bir gerçektir...!
Rabbimizden engelli
kardeşlerimize sabr-ı cemil , engeli - şimdilik- olmayanlara şükrü
tavsiye ediyoruz...!
Kaynaklar
1-KUR'ÂN’IN ENGELLİLERE
BAKIŞI, Doç. Dr. İsmail KARAGÖZ
2-ENGELLİLER İLE İLGİLİ
HADİSLERİN ANALİZİ, Doç. Dr. Bünyamin ERUL
3-İSLÂMIN ENGELLİLERE
TANIDIĞI KOLAYLIK VE RUHSATLAR, Prof. Dr. Hamdi DÖNDÜREN
 |
GÖRME ENGELLİ MÜEZZİNİN BÜYÜK BAŞARISI
Bursalı
görme engelli müezzin İbrahim Altuntaş, televizyondan ve teyp
dinleyerek öğrendiği Kur'an-ı Kerim'i güzel okuması sayesinde
hafızlık yarışmalarında ödüle
doymuyor.Kayhan
Camisi'nde müezzinlik yapan, bugüne kadar katıldığı hafızlık
yarışmalarında bir kez dünya altıncısı, üç kez de Türkiye
birincisi olan Altuntaş, Diyanet İşleri Başkanlığının ekim
ayında düzenlediği ''Güzel Kuran Okuma Yarışması''nda da
dördüncü kez birinci oldu. Yarışma
çerçevesinde bölgelerde yapılan seçmelerde önce ilk 10'a
girmeyi başaran, daha sonra Ankara'da yapılan finalde
birincilik elde eden Altuntaş, Bursa Müftüsü Mahmut Gündüz
tarafından ödüllendirildi.
Hayırsever iş
adamları tarafından verilen hediyeleri ve miktarını
açıklamadığı Cumhuriyet altınlarını Altuntaş'a teslim eden
Gündüz, Altuntaş'ın aldığı birinciliğin göğüslerini
kabarttığını belirtti. Diyanet
İşleri Başkanlığının her yıl ''3 Aralık Dünya Engelliler
Günü'' dolayısıyla çeşitli etkinlikler düzenlediğini,
kendilerinin de bu amaçla il ve ilçe müftülükleri bazında
bedensel engellilerle ilgili camilerde vaaz verdiklerini
anlatan Gündüz, engellilerle ilgili Din İşleri Yüksek
Kurulunca bastırılan kitabın 2 bin adedinin Bursa'da
dağıtılacağını söyledi. Gündüz, ''Engelli kardeşlerimizi,
toplumumuzun önemli birer ferdi olarak yanımızda görmek
istiyoruz. Millet ve devlet olarak şefkatli, sevgi doluyuz ama
engelliler konusunda biraz daha çaba göstermek zorundayız''
dedi.Doğuştan
görme engelli olan, kabartma harflerle okuyarak ilköğrenim ve
liseyi bitiren İbrahim Altuntaş da televizyon ve teypten
dinleyerek ezberlediği Kur'an-ı Kerim'i güzel okuyabilmek için
çalıştığını kaydetti. Altuntaş, şöyle konuştu:
''Engelli olmak
aslında bir şeyleri yapmanın önünde bir engel teşkil etmez.
Toplumda bilinçlilik şuuru gelişirse, engellinin kendisi
bilinçlendirilip, rehabilite edilirse engellinin diğer
insanlar gibi yapamayacağı hiçbir şey yoktur. Engelli olmanın ciddi bir
engel olmadığını gösteren tek örnek ben değilim. Mesleğini en iyi şekilde
icra eden arkadaşlarımız var. Engelli için ciddi manada hayatta hiçbir engel
yoktur.'' (Zaman: 13.12.06 ) |
İsrafil Bayrakçı: Özürlüye en büyük değeri İslam
vermiştir
Bir bir özürlüyü kırk adım götüren ya da ona yardımcı olan insana
cennet vaad ediliyorsa ( Hadis-i Şerif) o özürlüye neler vaad ediliyordur.
Bundan daha büyük bir hak, bir nimet görmüyoruz, olamazda! ...İslam
hükümlerini, özürlü ayırımı yapmadan her kula yüklemiştir. Şuayb ve Yakup
aleyhisselam ama idiler. Düşünebiliyor musunuz? Engelli bir kişi nübüvvet
makamına bile layık görülebiliyor, demek ki bir insanın engeli onun peygamber
olmasına bile engel değil. İslam hiçbir ayrım yapmıyor bilakis taltif ediyor. O
kadar kucaklayıcı ve evrensel ki insanlar arasında ayırımı fiziki olarak
yapmıyor. Çünkü Allah (c.c) insanların şekline değil kalbine bakar. Asr-ı
Saadette görme engelli bir Abdullah İbn-i Ümmi Mektum var. Peygamber 27 defa
Medine dışına çıkmış ve o seferler sırasında Ümmi Mektumu 13 sefer yerine vekil
tayin etmiş. Bu ne büyük bir şereftir. Şimdi gösterebilir misiniz bu kadar
devlette, şu kadar düzende, demokrasinin olduğu yerlerde bir görme engellinin
devlet başkanı veyahut devletin üst kademelerinde görev alabildiğini? Nerede
var, Asr-ı Saadette. Şimdi bu noktadan baktığımızda insanların özürü kendisi
için bir zillet değil. Eğer kalp gözünü açarlarsa kendileri için bir mükafattır,
nimettir. Çünkü bunun içerisinde Hikmetullah var. Neden engelli olduk bunun
hikmetleri var. Şunu da eklemek istiyorum ki demokrasi denen olgu içerisinde de
engellilere en fazla değeri veren Müslüman devletlerdir. Mısırda bir görme
engelli kişi Kültür Bakanlığı görevini yürütmüştür... (ANADOLU
GENÇLİK:Mart 2008, Sayı:98)
|
